LEGAL INTERMODAL KANCELARIA

Odszkodowanie w przewozach międzynarodowych  – jakie zasady obowiązują?

Jeśli do szkody dojdzie przy wykonywaniu transportu międzynarodowego i przyjdzie nam ustalać wysokość należnego odszkodowania, odpowiednich wskazówek będzie trzeba szukać nie w przepisach ustawy Prawo przewozowe, a Konwencji CMR, czyli Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów. To właśnie tam znajdziemy informacje dotyczące tego, jaką maksymalną wysokość będzie mogło ono osiągnąć oraz jak oszacować je w sposób prawidłowy.

Konwencja CMR, podobnie jak przepisy krajowe, statuuje odpowiedzialność przewoźnika drogowego za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru oraz za jego uszkodzenie, które nastąpiły w czasie między przyjęciem przesyłki do przewozu a jej wydaniem, jak również za opóźnienie w dostawie. Gdyby więc doszło do jednego z tych zdarzeń i nie zachodziłyby przesłanki wyłączające odpowiedzialność przewoźnika, osoba uprawniona może domagać się zapłaty na jej rzecz odszkodowania.

Odszkodowanie za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru

Jeżeli przewoźnik zostanie zobowiązany do zapłaty odszkodowania z tytułu całkowitego lub częściowego zaginięcia przesyłki, wysokość odszkodowania powinno się obliczać według wartości towaru w miejscu i w okresie przyjęcia go do przewozu. Odszkodowanie to nie może jednak przekraczać 8,33 jednostki rozrachunkowej za 1 kilogram brakującej wagi brutto.

Wartość towaru określa się natomiast w pierwszej kolejności według ceny giełdowej. W razie jej braku należy odwołać się do bieżącej ceny rynkowej, a gdy nie będzie można ustalić ani jednej, ani drugiej, wtedy też pod uwagę należy wziąć zwykłą wartość towarów tego samego rodzaju i jakości.

Poza wypłatą odszkodowania przewoźnik jest ponadto zobligowany do tego, by zwrócić uprawnionemu przewoźne, cło i inne wydatki poniesione w związku z przewozem towaru. Zwrot następuje w całości w razie całkowitego zaginięcia bądź proporcjonalnie w razie częściowego zaginięcia towaru.

Odszkodowanie za uszkodzenie przesyłki

Gdy dojdzie do uszkodzenia przesyłki, odszkodowanie, jakie przysługuje z tego tytułu, wypłaca się w wysokości, o jaką obniżyła się wartość towaru. Wartość tę oblicza się natomiast według wartości ustalonej zgodnie z zasadami obowiązującymi przy częściowym lub całkowitym zaginięciu przesyłki, a dokładniej na podstawie art. 23 ust. 1, 2 i 4.

Konwencja zastrzega jednak, że wysokość odszkodowania za uszkodzenie przesyłki nie może przewyższać: kwoty, którą należałoby zapłacić w razie zaginięcia całej przesyłki (jeżeli cała przesyłka doznała obniżenia wartości przez uszkodzenie) lub kwoty, którą należałoby zapłacić w razie zaginięcia części, która doznała obniżenia wartości (jeżeli tylko część przesyłki doznała obniżenia wartości przez uszkodzenie).

Odszkodowanie za opóźnienie dostawy

Odszkodowanie należy się także w razie opóźnienia dostawy, w wysokości nieprzewyższającej kwoty przewoźnego. Co ważne, odszkodowanie za opóźnienie dostawy jest przyznawane tylko pod warunkiem, że osoba uprawniona udowodni, iż na skutek opóźnienia doznała szkody.

Specjalny interes w dostawie

W przewozach międzynarodowych dopuszczalne jest w dodatku, by nadawca ustalił, wpisując (za umówioną, dodatkową opłatą) do listu przewozowego, kwotę specjalnego interesu w dostawie przesyłki na wypadek jej zaginięcia lub uszkodzenia, a także w razie przekroczenia umówionego terminu dostawy.

Instrument ten gwarantuje mu prawo do dodatkowego odszkodowania, niezależnie od odszkodowania przyznawanego zgodnie z powyższymi zasadami, równego dodatkowej szkodzie, która została udowodniona, aż do wysokości zadeklarowanej kwoty.

Poza zadeklarowaniem istnienia specjalnego interesu w dostawie nadawca ma również prawo, by zadeklarować w liście przewozowym, odpłatnie, wartość towaru przekraczającą granicę w postaci 8,33 jednostki rozrachunkowej za 1 kilogram brakującej wagi brutto. W takim przypadku przy ustalaniu odszkodowania zadeklarowana przez niego kwota zastąpi wartość graniczną.

Odszkodowanie a zły zamiar lub niedbalstwo przewoźnika

Analizując powyższe zasady ustalania odszkodowania, można dostrzec, że przewidują one pewnego rodzaju ograniczenia w szacowaniu jego wysokości. Przepisy te nie zawsze znajdą jednak zastosowanie, ponieważ, jak wynika z treści art. 29 ust. 1 Konwencji CMR, przewoźnik nie ma prawa powoływać się na postanowienia, które wyłączają lub ograniczają jego odpowiedzialność, jeżeli szkoda powstała na skutek jego złego zamiaru albo niedbalstwa, które według prawa obowiązującego w miejscu prowadzenia sprawy sądowej, jest równoznaczne ze złym zamiarem. W przepisie tym mowa jest zatem o winie umyślnej i rażącym niedbalstwie. Jeżeli sąd uzna, że przewoźnik dopuścił się rażącego niedbalstwa lub zachodzi wina umyślna, wtedy też odszkodowanie należy się w pełnym zakresie, a więc obejmującym zarówno poniesione straty, jak i utracone korzyści.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, odesłanie do norm prawa krajowego z art. 29 ust. 1 Konwencji CMR powinno się rozumieć w ten sposób, że: „Pojęcie »złego zamiaru« jest równoznaczne z winą w postaci rażącego niedbalstwa, o którym mowa w art. 86 ustawy – Prawo przewozowe. Rażące niedbalstwo będzie zaś miało miejsce wówczas, gdy stopień naganności postępowania przewoźnika jest szczególnie wysoki i drastycznie odbiega od modelu zachowania należytej staranności, chociaż ma on możliwość postąpić prawidłowo” (wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt I C 413/14).

W razie wystąpienia problemów na gruncie przepisów międzynarodowych zapraszamy do skontaktowania się z naszą kancelarią, aby razem wypracować najlepsze rozwiązania prawne dla Państwa firmy transportowej!

KANCELARIA LEGAL INTERMODAL​

Profesjonalne wsparcie prawne